System demokratyczny w Szwecji

W Szwecji obowiązuje demokracja parlamentarna, co oznacza, że wszelka władza publiczna pochodzi od narodu. Ważnym przejawem faktu, że w Szwecji panuje demokracja, są wybory powszechne, które odbywają się co cztery lata.

Wówczas prawie siedem milionów osób uprawnionych do głosowania posiada możliwość wpływu na to, kto będzie reprezentować naród w parlamencie, wojewódzkich samorządach terytorialnych i samorządach gminnych. Aby posiadać prawo do głosowania, należy najpóźniej w dniu wyborów ukończyć 18 lat. Dotyczy to wszystkich wyborów. Prócz tego istnieją specjalne zasady dotyczące poszczególnych rodzajów wyborów.

  • Aby móc głosować w wyborach parlamentarnych, trzeba być obywatelem szwedzkim i figurować w krajowym rejestrze ewidencji ludności w Szwecji
  • Aby móc głosować w wyborach do samorządów gminnych i wojewódzkich, trzeba być obywatelem szwedzkim
    – lub obywatelem jednego z krajów członkowskich UE
    – lub obywatelem Islandii albo Norwegii
    – lub figurować w krajowym rejestrze ewidencji ludności w Szwecji przez trzy kolejne lata poprzedzające dzień wyborów, a także być zameldowanym w danej gminie/województwie.

Istnieje wiele sposobów wywierania wpływu na politykę szwedzką, na przykład poprzez zapisanie się do partii politycznej lub przesyłanie odpowiedzi na wnioski o zaopiniowanie projektów ustaw przedstawianych przez rząd, bądź uczestnictwo w referendach.

Szwedzki model zarządzania państwem – trzy poziomy

W Szwecji istnieją trzy poziomy zarządzania państwem: krajowy, regionalny i lokalny. Ponadto istnieje jeszcze poziom europejski, który zyskuje na znaczeniu od czasu przystąpienia Szwecji do Unii Europejskiej.

  • Poziom krajowy Na poziomie krajowym naród jest reprezentowany przez parlament, który posiada władzę ustawodawczą. Rząd posiada inicjatywę ustawodawczą, a także wprowadza w życie decyzje podjęte przez parlament. W prowadzeniu prac pomagają rządowi Kancelaria Rządu wraz z ministerstwami oraz około 300 organów administracji państwowej. Przykłady: policja, siły zbrojne
  • Poziom regionalny Na poziomie regionalnym Szwecja jest podzielona na 21 województw. Polityczne zadania na tym poziomie realizują wojewódzkie samorządy terytorialne, których członkowie są wybierani w wyborach powszechnych przez mieszkańców danego województwa. Działalność wojewódzkich samorządów terytorialnych jest finansowana z dotacji państwowych, podatków regionalnych i opłat, a reguluje ją między innymi Ustawa o samorządzie terytorialnym. Na poziomie regionalnym istnieją również urzędy wojewódzkie, które są organami państwa w województwach. Niektóre organy administracji państwowej prowadzą również działalność na poziomie regionalnym i lokalnym, na przykład, poprzez tzw. oddziały wojewódzkie. Przykłady: służba zdrowia, transport publiczny
  • Poziom lokalny Szwecja jest podzielona na 290 gmin. W każdej gminie istnieje wybrane przez mieszkańców zgromadzenie, rada gminy, która podejmuje decyzje w sprawach danej gminy. Rada gminy wyznacza zarząd gminy, który z kolei kieruje pracami gminy. Działalność jest finansowana z podatków gminnych, dotacji państwowych i opłat, a reguluje ją między innymi Ustawa o samorządzie terytorialnym. Inne ustawy ważne dla gmin to Ustawa o świadczeniach socjalnych i Ustawa o szkolnictwie. Przykłady: szkoły, opieka nad dziećmi
  • Poziom europejski Wraz z przystąpieniem Szwecji do Unii Europejskiej w 1995 roku społeczeństwo szwedzkie zyskało jeszcze jeden poziom zarządzania – poziom europejski. Szwecję, będącą członkiem Unii Europejskiej, obowiązuje system prawny Unii Europejskiej; uczestniczy ona w procesie decyzyjnym przy opracowywaniu i zatwierdzaniu nowych, wspólnych przepisów. W Radzie Unii Europejskiej, będącej najważniejszym organem decyzyjnym Unii Europejskiej, Szwecję reprezentuje rząd.